Ratownictwo wodne w Polsce – kto może je wykonywać i na jakich zasadach?

Ratownicy wodni pracujący w Polsce muszą mieć odpowiednie kwalifikacje i uprawnienia oraz spełniać wymagania określone przez przepisy prawa. Kto dokładnie może być ratownikiem? Jakie zasady obowiązują dla tej służby i jakie akty prawne je określają? Sprawdź!

Ratownictwo wodne Polska – na czym polega i dlaczego jest regulowane?

Ratownictwo wodne w Polsce jest wykonywane przez podmioty uprawnione, które działają na mocy prawa i na podstawie regulacji ustawowych. Dzięki temu użytkownicy obszarów wodnych mogą mieć pewność, że nad ich bezpieczeństwem czuwają profesjonaliści. Zgodnie z Ustawą z 2011 r. o bezpieczeństwie osób przebywających na obszarach wodnych1 przez ratownictwo wodne rozumie się prowadzenie działań ratowniczych, polegających w szczególności na organizowaniu i udzielaniu pomocy osobom, które uległy wypadkowi lub są narażone na niebezpieczeństwo utraty życia, lub zdrowia na obszarze wodnym.

W praktyce ratownicy podejmują różne działania: od prowadzenia akcji ratowniczych i poszukiwawczych, poprzez udzielanie kwalifikowanej pierwszej pomocy, aż po edukację w zakresie bezpiecznego korzystania z kąpielisk.

Co mówi prawo – ratownictwo wodne a przepisy

Podstawą prawną jest wspomniana Ustawa o bezpieczeństwie osób przebywających na obszarach wodnych. To właśnie ona określa, kto może prowadzić ratownictwo wodne i jakie podmioty mogą być do tego uprawnione. Obowiązki ratowników także określa ta sama ustawa. Ratownictwo wodne jest ponadto regulowane przez szereg aktów wykonawczych, takich jak:

• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 stycznia 2012 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących liczby ratowników wodnych zapewniających stałą kontrolę wyznaczonego obszaru wodnego2;
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 6 marca 2012 r. w sprawie sposobu oznakowania i zabezpieczania obszarów wodnych oraz wzorów znaków zakazu, nakazu oraz znaków informacyjnych i flag3;
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 27 lutego 2012 r. w sprawie wymagań dotyczących wyposażenia wyznaczonych obszarów wodnych w sprzęt ratunkowy i pomocniczy, urządzenia sygnalizacyjne i ostrzegawcze oraz sprzęt medyczny, leki i artykuły sanitarne4;
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 21 czerwca 2012 r. w sprawie szkoleń w ratownictwie wodnym5;
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 września 2021 r. w sprawie kwalifikacji przydatnych w ratownictwie wodnym6.

Jeśli chodzi o ratownictwo, przepisy są precyzyjne. Kwestie odpowiedzialności za bezpieczeństwo na danym obszarze wodnym też są określone w Ustawie o bezpieczeństwie osób przebywających na obszarach wodnych. Zgodnie z tym aktem prawnym za zapewnienie bezpieczeństwa odpowiadają:

• na terenie parku narodowego lub krajobrazowego – dyrektor tego parku;
• na terenie, na którym prowadzona jest działalność w zakresie sportu lub rekreacji – osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, która prowadzi działalność w tym zakresie;
• na pozostałym obszarze – właściwy miejscowo wójt (lub też burmistrz czy prezydent miasta).

To właśnie te podmioty muszą zadbać o organizację i finansowanie działań ratowniczych, a więc np. zlecić prowadzenie działań ratowniczych uprawnionym do tego podmiotom, takim jak Wodna Służba Ratownicza.

Kto może być ratownikiem i jakie są wymagania?

Zasady ratownictwa wodnego określają też, kto może być ratownikiem i jakie dokładnie musi mieć uprawnienia. Ratownik wodny musi spełniać pewne wymogi formalne, tj.:

• ukończyć kurs ratownika wodnego prowadzony przez podmiot uprawniony do ratownictwa wodnego;
• zdać egzamin teoretyczny i praktyczny;
• mieć skończone 18 lat najpóźniej pół roku po dniu egzaminu końcowego;
• ukończyć kurs kwalifikowanej pierwszej pomocy;
• zdobyć co najmniej jedną z innych kwalifikacji przydatnych w ratownictwie wodnym (np. patent sternika motorowodnego, dyplom nurka czy kurs instruktora pływania);
• musi być zatrudniony lub pełnić służbę w podmiocie uprawnionym do ratownictwa wodnego.

Osoba, która spełnia te warunki i zdobyła stosowne uprawnienia, może podjąć pracę jako ratownik wodny. Wymagania są dokładnie takie same, niezależnie, czy chodzi o pracę na kąpielisku, basenie, w aquaparku, czy na terenie innych obszarów wodnych. W Polsce ratownicy wodni mają możliwość zatrudnienia zarówno sezonowego, jak i całorocznego.

Warto wiedzieć! Do pełnienia funkcji ratownika są też potrzebne pewne predyspozycje.

Przede wszystkim przed zapisaniem się na kurs upewnij się, że sprawnie pływasz różnymi stylami (kraulem, żabką, grzbietem). Przyszły ratownik powinien też wykazywać się doskonałą kondycją fizyczną, spostrzegawczością, refleksem i umiejętnością szybkiej oceny sytuacji.

Gdzie zdobyć kwalifikacje i uprawnienia – ratownik wodny jako kariera

Zastanawiasz się, jak zdobyć niezbędne kwalifikacje i uprawnienia ratownika wodnego? Na rynku nie brakuje kursów, które pozwalają je zdobyć. Ważne jednak, aby korzystać ze szkoleń organizowanych przez podmioty uprawnione do wykonywania ratownictwa wodnego. Wodna Służba Ratownicza prowadzi profesjonalne szkolenia ratowników wodnych zgodne z aktualnymi regulacjami prawnymi. Dzięki temu kandydaci zdobywają wiedzę i umiejętności niezbędne do wykonywania zawodu ratownika wodnego w Polsce.

1. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20112081240
2. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20120000108
3. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20120000286
4. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20120000261
5. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20120000747
6. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20210001761